Rak endometrium (rak trzonu macicy) — objawy i diagnostyka

Rak endometrium, nazywany też rakiem trzonu macicy, rozwija się w błonie śluzowej wyścielającej jamę macicy. Jest opisywany jako najczęstszy nowotwór złośliwy narządu rodnego w Polsce. Ma jedną istotną cechę: u większości chorych daje objaw, który trudno przeoczyć — nieprawidłowe krwawienie.

Jeśli trafiłaś tu z powodu krwawienia lub plamienia po menopauzie, zacznij od dwóch zdań. Po pierwsze: większość takich krwawień ma przyczynę łagodną. Po drugie: o tym, która to przyczyna, rozstrzyga badanie, a nie czekanie — dlatego każde krwawienie po menopauzie wymaga diagnostyki, nawet jednorazowe i skąpe.

W ELLEMEDICA konsultacje ginekologiczno-onkologiczne prowadzi dr hab. n. med. Szymon Piątek. Zakres wizyty to diagnostyka, wyjaśnienie wyniku, druga opinia i kwalifikacja do dalszego leczenia. Leczenie onkologiczne — operacja, radioterapia, leczenie systemowe — prowadzone jest w ośrodku onkologicznym, nie w poradni. Klinika mieści się w centrum Grójca przy ul. Polskiej Organizacji Wojskowej 15 lok. U10. Skierowanie nie jest wymagane. Aby umówić wizytę, zadzwoń pod +48 602 862 852.

Czym jest endometrium i skąd bierze się rak trzonu macicy

Krótkie wyjaśnienie pojęć, które zobaczysz w opisie USG i w wyniku histopatologicznym

Endometrium

Błona śluzowa wyścielająca jamę macicy. U kobiet miesiączkujących narasta i złuszcza się co cykl. Po menopauzie pozostaje cienka i nieaktywna — i właśnie dlatego jej pogrubienie lub krwawienie z niej zwraca uwagę lekarza.

Rozrost endometrium

Nadmierne pogrubienie błony śluzowej. Część rozrostów to zmiany łagodne, część — zwłaszcza opisywane jako rozrost z atypią — traktuje się jako stan poprzedzający raka i leczy. O tym, do której grupy należy zmiana, decyduje wynik badania histopatologicznego, nie sam obraz USG.

Rak trzonu a rak szyjki macicy

To dwie różne choroby. Rak szyjki macicy wiąże się z zakażeniem HPV i wykrywają go badania przesiewowe (cytologia, test HPV). Rak endometrium powstaje wyżej, w jamie macicy, i cytologia nie jest badaniem, które go wykrywa.

Typy raka endometrium

Patolodzy wyróżniają typ endometrioidny, zwykle zależny od estrogenów i częściej rozpoznawany we wczesnym stopniu zaawansowania, oraz typy nieendometrioidne, o bardziej agresywnym przebiegu. Podział ten wpływa na dalsze postępowanie.

To nie to samo co mięśniak

Mięśniaki macicy to łagodne guzy mięśnia macicy — bardzo częste i niezwiązane z rakiem endometrium. Mogą jednak dawać podobne dolegliwości (obfite i przedłużone krwawienia), dlatego wymagają rozróżnienia w badaniu.

Rzadsze nowotwory trzonu macicy

Z mięśnia macicy, a nie z błony śluzowej, wywodzą się mięsaki — nowotwory rzadkie i wymagające odrębnego postępowania. Zobacz: rzadkie nowotwory ginekologiczne.

Krwawienie po menopauzie — co to znaczy

Najczęstszy pierwszy objaw raka endometrium i zarazem najczęstszy powód niepotrzebnego lęku

Za krwawienie po menopauzie uznaje się każde krwawienie lub plamienie, które pojawia się po roku od ostatniej miesiączki. Nie ma znaczenia, czy było obfite, czy to kilka kropli na bieliźnie, czy wystąpiło raz, czy powtarza się od tygodni. W ocenie ginekologicznej wszystkie te sytuacje traktuje się tak samo: jako objaw, który wymaga wyjaśnienia.

Przyczyn takiego krwawienia jest wiele i większość z nich jest łagodna. Należą do nich m.in. zanikowe zmiany błony śluzowej pochwy i macicy związane z niedoborem estrogenów, polipy błony śluzowej macicy lub szyjki, stany zapalne, a także krwawienia związane ze stosowaną terapią hormonalną lub innymi lekami. Objaw ten bywa też jednak pierwszą oznaką raka endometrium — i to jest powód, dla którego diagnostyki nie odkłada się „na później”.

Praktyczny wniosek jest prosty: umów wizytę, zamiast obserwować. Diagnostyka jest krótka, w większości ambulatoryjna, a jej celem jest przede wszystkim wykluczenie choroby nowotworowej. Jeśli krwawienie jest obfite, z dużymi skrzepami, towarzyszy mu osłabienie, zawroty głowy lub silny ból podbrzusza — zgłoś się na dyżurny oddział ginekologiczny, nie czekając na planowy termin.

Pełny przegląd przyczyn nieprawidłowych krwawień — także tych u kobiet miesiączkujących — opisujemy na stronie nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych. Tu skupiamy się na wątku onkologicznym.

Objawy, które warto skonsultować

Krwawienie lub plamienie po menopauzie

Objaw najważniejszy i najczęstszy. Dotyczy również sytuacji, w której krwawienie pojawia się u kobiety stosującej terapię hormonalną w schemacie, który krwawień nie przewiduje.

Krwawienia międzymiesiączkowe

U kobiet przed menopauzą — plamienia lub krwawienia między miesiączkami, zwłaszcza powtarzające się i pojawiające się bez uchwytnej przyczyny.

Bardzo obfite lub przedłużone miesiączki

Zwłaszcza gdy są nowym zjawiskiem u kobiety w okresie okołomenopauzalnym, gdy zmienia się dotychczasowy rytm krwawień albo gdy prowadzą do niedokrwistości.

Nietypowa wydzielina z dróg rodnych

Wodnista, brunatna lub podbarwiona krwią wydzielina utrzymująca się po menopauzie — także wtedy, gdy właściwego krwawienia nie było.

Pogrubione endometrium w USG

Opis USG, w którym błona śluzowa macicy jest grubsza niż oczekiwana dla wieku i sytuacji hormonalnej, bywa wskazaniem do pobrania materiału do badania. Sam opis nie jest rozpoznaniem.

Objawy późniejsze

Stały ból podbrzusza, uczucie ucisku w miednicy czy chudnięcie bez wyraźnej przyczyny pojawiają się rzadziej i zwykle później niż krwawienie. Każdy z nich jest powodem do konsultacji.

Czynniki ryzyka

Obecność czynnika ryzyka nie oznacza choroby — oznacza tylko, że objawom warto przyglądać się uważniej

Otyłość

Wymieniana jako najistotniejszy modyfikowalny czynnik ryzyka. Tkanka tłuszczowa jest źródłem estrogenów także po menopauzie, a długotrwała stymulacja estrogenowa błony śluzowej macicy sprzyja jej rozrostowi. Redukcja masy ciała jest tu realnym działaniem profilaktycznym.

Cukrzyca i insulinooporność

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej często współistnieją z otyłością i są opisywane jako czynnik zwiększający ryzyko. Zobacz: cukrzyca typu 2.

Zespół policystycznych jajników

Przewlekły brak owulacji oznacza brak cyklicznego działania progesteronu, który równoważy wpływ estrogenów na endometrium. Dlatego PCOS wymaga długofalowej opieki ginekologicznej, a nie tylko doraźnej regulacji cykli.

Estrogeny bez progestagenu

Terapia estrogenowa stosowana u kobiety z zachowaną macicą bez osłony progestagenowej jest uznanym czynnikiem ryzyka. Prawidłowo prowadzona terapia menopauzalna uwzględnia ten problem — to jeden z powodów, dla których dobiera ją lekarz.

Późna menopauza i brak porodów

Późna menopauza, wczesna pierwsza miesiączka i brak przebytych ciąż wydłużają czas ekspozycji endometrium na estrogeny. Same w sobie nie są chorobą i nie wymagają badań dodatkowych — mają znaczenie przy interpretacji objawów.

Zespół Lyncha i obciążenie rodzinne

Zespół Lyncha to uwarunkowana genetycznie predyspozycja do nowotworów, m.in. jelita grubego i trzonu macicy. Nowotwory w młodym wieku u bliskich krewnych oraz nowotwory jelita grubego w rodzinie są sygnałem, by omówić z lekarzem potrzebę poradnictwa genetycznego i wcześniejszej obserwacji.

Diagnostyka krok po kroku

Od wywiadu i USG po wynik histopatologiczny, który rozstrzyga rozpoznanie

1. Wywiad i badanie ginekologiczne

Lekarz pyta o charakter i czas trwania krwawienia, datę ostatniej miesiączki, przyjmowane leki (w tym hormonalne), choroby współistniejące oraz nowotwory w rodzinie. Badanie we wziernikach pozwala sprawdzić, czy krwawienie nie pochodzi z pochwy lub szyjki macicy — to również trzeba rozstrzygnąć.

2. USG przezpochwowe

Podstawowe badanie obrazowe. Ocenia się grubość i strukturę endometrium, obecność polipów, mięśniaków i płynu w jamie macicy oraz przydatki. USG przezpochwowe nie stawia rozpoznania nowotworu — wskazuje, czy potrzebne jest pobranie materiału do badania mikroskopowego.

3. Biopsja endometrium

Pobranie niewielkiej próbki błony śluzowej cienkim cewnikiem wprowadzonym przez kanał szyjki. Badanie ambulatoryjne, trwa krótko, zwykle nie wymaga znieczulenia ogólnego. Odczucia porównywane są do skurczowego bólu miesiączkowego. Miejsce i termin pobrania ustala lekarz na konsultacji.

4. Histeroskopia z wyłyżeczkowaniem

Wziernikowanie jamy macicy kamerą z celowanym pobraniem materiału. Wykonywana w warunkach zabiegowych, w ośrodku szpitalnym. Bywa potrzebna, gdy materiał z biopsji jest niewystarczający, gdy obraz USG budzi wątpliwości albo gdy trzeba usunąć polip.

5. Badanie histopatologiczne

To ono rozstrzyga rozpoznanie — nie USG i nie objawy. Patolog określa, czy zmiana jest łagodna, czy mamy do czynienia z rozrostem, rozrostem z atypią czy rakiem, a jeśli rakiem — jakiego typu i o jakim stopniu zróżnicowania.

6. Ocena molekularna i badania obrazowe

Po rozpoznaniu raka wykonuje się dodatkowe badania materiału tkankowego (klasyfikacja molekularna) oraz badania obrazowe oceniające zaawansowanie choroby. Należą już do ścieżki onkologicznej i współokreślają zakres leczenia.

Co dzieje się po rozpoznaniu

Leczenie onkologiczne prowadzi ośrodek onkologiczny — poradnia towarzyszy pacjentce po drodze

Leczenie operacyjne

Podstawą leczenia raka endometrium jest zabieg operacyjny, którego zakres zależy od typu nowotworu i stopnia zaawansowania. Operacje wykonywane są w ośrodku onkologicznym — dr hab. Szymon Piątek operuje w Klinice Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie. W ELLEMEDICA nie prowadzimy leczenia operacyjnego nowotworów.

Leczenie uzupełniające

U części chorych po operacji stosuje się radioterapię, leczenie systemowe lub ich połączenie. O potrzebie i rodzaju takiego leczenia decyduje wielospecjalistyczny zespół w ośrodku onkologicznym, opierając się na wyniku histopatologicznym i ocenie zaawansowania. Radioterapii i chemioterapii nie prowadzimy w poradni.

Druga opinia przed decyzją

Zaproponowany plan leczenia można omówić z niezależnym specjalistą — bez przerywania leczenia i bez zmiany ośrodka. To rutynowa, dobrze widziana praktyka, a nie wyraz braku zaufania. Zobacz: druga opinia onkologiczna.

Rola poradni między etapami

Między konsultacją a leczeniem szpitalnym pojawiają się pytania: co oznacza wynik, jakie badania jeszcze wykonać, czego się spodziewać. Na wizycie omawiamy dokumentację i porządkujemy kolejne kroki. Zakres dalszej opieki ustalamy indywidualnie — w granicach tego, co możliwe do wykonania w poradni.

Młode pacjentki, płodność i kontrola po leczeniu

Rak endometrium bywa rozpoznawany także u kobiet przed menopauzą, w tym u pacjentek, które nie mają jeszcze dzieci. U starannie wybranych chorych — z wczesną, ograniczoną postacią choroby i spełnionymi kryteriami kwalifikacji — rozważa się leczenie oszczędzające płodność, czyli postępowanie zachowujące macicę zamiast jej usunięcia. Jest to droga wymagająca ścisłej kwalifikacji i regularnej kontroli, prowadzona w ośrodku onkologicznym. Więcej: leczenie oszczędzające płodność w nowotworach ginekologicznych.

Po zakończeniu leczenia obowiązuje plan kontroli ustalany przez ośrodek prowadzący: wizyty w określonych odstępach, badanie ginekologiczne, a w razie potrzeby badania obrazowe. Najważniejsza zasada dla pacjentki jest jedna — o każdym nowym krwawieniu, bólu czy niepokojącym objawie informujemy lekarza, nie czekając na zaplanowany termin. W ELLEMEDICA można umówić wizytę kontrolną w zakresie możliwym do wykonania w poradni; zakres obserwacji uzgadniamy z ośrodkiem prowadzącym leczenie.

Jeśli diagnostyka dotyczy zmiany w jajniku, a nie w macicy, przydatna będzie strona rak jajnika.

Kto prowadzi konsultacje

Ginekolog onkolog przyjmujący w ELLEMEDICA

Dr hab. n. med. Szymon Piątek jest specjalistą ginekologii onkologicznej oraz specjalistą położnictwa i ginekologii. Pracuje w Klinice Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, jest też konsultantem w zakresie ginekologii onkologicznej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Płocku. Jako operator zajmuje się nowotworami jajnika, endometrium, szyjki macicy i sromu oraz rzadkimi nowotworami ginekologicznymi. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 2024 roku za cykl publikacji o wynikach leczenia onkologicznego i reprodukcyjnego u chorych ze złośliwymi nowotworami ginekologicznymi poddanymi leczeniu oszczędzającemu płodność.

Ważne zastrzeżenie dotyczące zakresu. Dr hab. Szymon Piątek nie przyjmuje pacjentek w ciąży i nie prowadzi ciąży. Opiekę nad ciążą i diagnostykę prenatalną zapewniają pozostali ginekolodzy — zobacz zespół ginekologiczny ELLEMEDICA. Jeśli nie masz pewności, do kogo się zapisać, powiedz o tym przy rejestracji.

Przebieg wizyty opisujemy na stronie konsultacja ginekologiczno-onkologiczna. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania pacjentek

Krwawienie po menopauzie — czy to zawsze rak?

Nie. Większość krwawień po menopauzie ma przyczynę łagodną — najczęściej są to zmiany zanikowe błony śluzowej, polipy albo krwawienia związane z przyjmowanymi lekami. Rak endometrium jest jedną z możliwych przyczyn i właśnie dlatego każde takie krwawienie wymaga diagnostyki. Celem badań jest przede wszystkim wykluczenie choroby nowotworowej.

Czy pogrubione endometrium oznacza nowotwór?

Nie. Pogrubienie błony śluzowej macicy w USG to opis obrazu, a nie rozpoznanie. Jego znaczenie zależy od tego, czy pacjentka miesiączkuje, w którym dniu cyklu wykonano badanie, czy przyjmuje leki hormonalne i czy występuje krwawienie. Wynik interpretuje się razem z objawami, a rozstrzyga dopiero badanie mikroskopowe pobranej tkanki.

Jak wygląda biopsja endometrium i czy boli?

Polega na pobraniu niewielkiej próbki błony śluzowej cienkim cewnikiem wprowadzonym przez kanał szyjki macicy. Trwa krótko i wykonuje się ją ambulatoryjnie, zwykle bez znieczulenia ogólnego. Większość pacjentek odczuwa skurczowe pobolewanie podobne do miesiączkowego, ustępujące po badaniu. Przez kilka dni możliwe jest plamienie.

Czy rak trzonu macicy jest dziedziczny?

Zdecydowana większość zachorowań nie ma podłoża dziedzicznego. Istnieje jednak uwarunkowana genetycznie predyspozycja — zespół Lyncha — związana m.in. z rakiem jelita grubego i rakiem trzonu macicy. Nowotwory w młodym wieku u bliskich krewnych to sygnał, by omówić z lekarzem potrzebę poradnictwa genetycznego.

Czy po leczeniu raka endometrium można zajść w ciążę?

Standardowe leczenie obejmuje usunięcie macicy, co ciążę wyklucza. U starannie wybranych młodych pacjentek z wczesną postacią choroby rozważa się leczenie oszczędzające płodność, zachowujące macicę. Jest to postępowanie wymagające ścisłej kwalifikacji i regularnych kontroli, prowadzone w ośrodku onkologicznym — decyzję podejmuje się indywidualnie.

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Punktem wyjścia jest ginekolog — wywiad, badanie i USG przezpochwowe. Gdy podejrzenie dotyczy zmiany nowotworowej albo masz już wynik, który wymaga omówienia, właściwą osobą jest ginekolog onkolog. W ELLEMEDICA w Grójcu konsultacje ginekologiczno-onkologiczne prowadzi dr hab. n. med. Szymon Piątek. Skierowanie nie jest wymagane.

Czy w ELLEMEDICA wykonuje się operacje onkologiczne?

Nie. ELLEMEDICA jest poradnią — prowadzimy diagnostykę, konsultacje, drugie opinie i kwalifikację do dalszego leczenia. Operacje, radioterapia i leczenie systemowe odbywają się w ośrodku onkologicznym. Dr hab. Szymon Piątek operuje w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie.

Czy istnieje badanie przesiewowe w kierunku raka endometrium?

W populacji ogólnej nie prowadzi się badań przesiewowych w tym kierunku, m.in. dlatego, że choroba zwykle daje wcześnie zauważalny objaw. Cytologia służy wykrywaniu zmian szyjki macicy i nie jest badaniem w kierunku raka endometrium. Kobiety z obciążeniem genetycznym mogą wymagać odrębnego planu obserwacji ustalonego indywidualnie.

Masz krwawienie po menopauzie lub niepokojący wynik?

Umów konsultację ginekologiczno-onkologiczną — ELLEMEDICA Grójec, pn–pt 8:00–20:00, sob 8:00–14:00

Zadzwoń pod +48 602 862 852 lub napisz przez formularz kontaktowy

Oferta

Jaki zakres usług świadczymy

Problem

W czym możemy pomóc?