Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze (ciśnienie gabinetowe ≥ 140/90 mmHg) to najczęstsza choroba układu sercowo-naczyniowego, dotycząca niemal co trzeciego dorosłego Polaka. Przebiega często bezobjawowo przez wiele lat, lecz nieleczone prowadzi do zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca i nerek. Wytyczne ESC 2024 wprowadzają nową, uproszczoną klasyfikację oraz niższe cele terapeutyczne.

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (ESC 2024)

ESC 2024 zredukowało liczbę stopni nadciśnienia z trzech do dwóch i wprowadziło nową kategorię „podwyższonego ciśnienia":

• Prawidłowe: skurczowe < 120 mmHg i rozkurczowe < 70 mmHg
• Podwyższone ciśnienie (nowa kategoria): skurczowe 120–139 mmHg i/lub rozkurczowe 70–89 mmHg
• Nadciśnienie I stopnia: skurczowe 140–159 mmHg i/lub rozkurczowe 90–99 mmHg
• Nadciśnienie II stopnia: skurczowe ≥ 160 mmHg i/lub rozkurczowe ≥ 100 mmHg

Progi rozpoznania poza gabinetem (ESC 2024)

• ABPM średnia 24h: ≥ 130/80 mmHg
• ABPM dzień: ≥ 135/85 mmHg
• ABPM noc: ≥ 120/70 mmHg
• Pomiary domowe (HBPM): ≥ 135/85 mmHg

Diagnostyka

• pomiary gabinetowe: co najmniej 2 wizyty, każdorazowo 3 pomiary (uśredniane z 2. i 3. pomiaru)
• ABPM lub HBPM — zalecane do potwierdzenia rozpoznania przed wdrożeniem leczenia
• ocena ryzyka sercowo-naczyniowego (SCORE2 / SCORE2-OP) oraz powikłań narządowych
• EKG, echokardiografia przy wskazaniach, albuminuria, eGFR, profil lipidowy, glikemia
• nowe: stosunek aldosteron/renina (ARR) — ESC 2024 zaleca skrining pierwotnego hiperaldosteronizmu u każdego nowo rozpoznanego nadciśnienia

Cele terapeutyczne (ESC 2024)

• Większość pacjentów (18–79 lat): ciśnienie skurczowe 120–129 mmHg, rozkurczowe 70–79 mmHg
• Pacjenci ≥ 80 lat: ciśnienie skurczowe 130–139 mmHg (jeśli tolerowane)
• Przewlekła choroba nerek: ciśnienie skurczowe 120–129 mmHg
• Cel poniżej 120 mmHg nie jest zalecany ze względu na wzrost ryzyka działań niepożądanych

Modyfikacja stylu życia

• ograniczenie sodu do < 5 g NaCl / dobę (lub < 2 g Na⁺)
• dieta DASH lub śródziemnomorska, bogata w potas (warzywa, owoce)
• aktywność fizyczna: ≥ 150 min/tyg. umiarkowanego wysiłku aerobowego lub ≥ 75 min intensywnego
• redukcja masy ciała: każde –5 kg obniża ciśnienie skurczowe o ~4–5 mmHg
• ograniczenie alkoholu, zaprzestanie palenia, redukcja stresu

Kiedy zgłosić się do kardiologa?

• ciśnienie ≥ 140/90 mmHg w co najmniej 2 pomiarach domowych lub podczas wizyty
• podwyższone ciśnienie (120–139/70–89 mmHg) z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym
• nadciśnienie oporne — brak kontroli na 3 lekach w pełnych dawkach
• nagły wzrost ciśnienia, ból głowy, zaburzenia widzenia, ból w klatce piersiowej