Leczenie oszczędzające płodność w nowotworach ginekologicznych

Jeśli usłyszałaś rozpoznanie nowotworu narządu rodnego, a jednocześnie planujesz jeszcze macierzyństwo, pytanie „czy będę mogła mieć dzieci” pojawia się zwykle już przy pierwszej rozmowie. Leczenie oszczędzające płodność (ang. fertility-sparing treatment) to postępowanie, w którym — o ile pozwala na to rodzaj i zaawansowanie choroby — zachowuje się macicę i przynajmniej część tkanki jajnikowej, tak aby ciąża pozostała możliwa.

To ścieżka rozważana u części pacjentek, nie u wszystkich. O tym, czy wchodzi w grę, rozstrzyga wynik badania histopatologicznego, stopień zaawansowania i cały obraz kliniczny — a decyzję podejmuje się zawsze indywidualnie, w ośrodku onkologicznym. Żadna z metod nie gwarantuje zachowania płodności ani zajścia w ciążę; celem jest stworzenie takiej możliwości bez pogarszania bezpieczeństwa onkologicznego.

W ELLEMEDICA konsultacje ginekologiczno-onkologiczne prowadzi dr hab. n. med. Szymon Piątek. Na wizycie omawiamy dokumentację, wyjaśniamy dostępne opcje i wskazujemy dalszą ścieżkę. Klinika jest poradnią — nie wykonujemy operacji onkologicznych, chemioterapii ani radioterapii; samo leczenie odbywa się w ośrodku onkologicznym. Przyjmujemy w centrum Grójca przy ul. Polskiej Organizacji Wojskowej 15 lok. U10. Skierowanie nie jest wymagane. Aby umówić wizytę, zadzwoń pod +48 602 862 852.

Co oznacza leczenie oszczędzające płodność

Czym różni się od leczenia radykalnego i czego nie zmienia

Leczenie radykalne

Standardowe postępowanie w wielu nowotworach ginekologicznych obejmuje usunięcie macicy, a często także jajników i innych struktur. Po takim leczeniu zajście w ciążę nie jest możliwe. Jest ono wybierane wtedy, gdy daje najlepszą kontrolę choroby.

Leczenie oszczędzające

Zabieg lub terapia o węższym zakresie, pozostawiające macicę i tkankę jajnikową zdolną do funkcjonowania. Rozważa się je w wybranych, zwykle wcześnie wykrytych sytuacjach, gdy standardy uznają takie postępowanie za dopuszczalne.

To nie to samo co zabezpieczenie płodności

Leczenie oszczędzające dotyczy zakresu leczenia choroby. Zabezpieczenie płodności (mrożenie komórek jajowych, zarodków lub tkanki jajnikowej) to osobne działanie, wykonywane w wyspecjalizowanych ośrodkach. Obie ścieżki bywają rozważane równolegle.

Priorytet pozostaje ten sam

Zachowanie płodności nie może odbywać się kosztem skuteczności leczenia. Jeśli ocena wskazuje, że węższy zakres zabiegu wiązałby się z nieakceptowalnym ryzykiem, proponuje się postępowanie radykalne — i jest to rozmowa, którą lekarz powinien przeprowadzić otwarcie.

Decyzja zespołowa

Kwalifikację podejmuje ośrodek onkologiczny, zwykle po omówieniu przypadku w zespole wielodyscyplinarnym (chirurg-onkolog ginekologiczny, patomorfolog, radiolog, onkolog kliniczny). Konsultacja ambulatoryjna pomaga przygotować się do tej decyzji i ją zrozumieć.

Wymaga planu obserwacji

Pozostawienie narządu oznacza konieczność regularnych kontroli przez określony czas. Zgoda na leczenie oszczędzające jest zarazem zgodą na systematyczną obserwację — bez niej takiego postępowania się nie proponuje.

Przy jakich nowotworach bywa rozważane

Poniżej opisujemy sytuacje ogólnie — o możliwości takiego leczenia zawsze decyduje pełna dokumentacja

Rak szyjki macicy

W bardzo wczesnych postaciach rozważa się zabiegi o ograniczonym zakresie, pozostawiające trzon macicy. Wykonuje się je wyłącznie w ośrodkach onkologicznych, po dokładnej ocenie zaawansowania. Punktem wyjścia jest zwykle kolposkopia i wynik histopatologiczny.

Rak endometrium

U wybranych młodych pacjentek z wczesną, dobrze zróżnicowaną postacią choroby rozważa się leczenie zachowawcze zamiast usunięcia macicy, z bardzo ścisłą kontrolą histopatologiczną w trakcie terapii. Więcej: rak endometrium.

Guzy jajnika o granicznej złośliwości

Guzy borderline dotyczą często kobiet młodych i bywają leczone z zachowaniem macicy oraz drugiego jajnika. Wymagają jednak starannej oceny śródoperacyjnej i długoterminowej obserwacji. Zobacz też: torbiele jajników.

Nowotwory germinalne jajnika

Występują głównie u nastolatek i młodych kobiet. W ich przypadku postępowanie z zachowaniem macicy i drugiego jajnika należy do rozważanych opcji, także gdy konieczne jest uzupełniające leczenie systemowe prowadzone w ośrodku onkologicznym.

Wczesne postaci raka jajnika

W ograniczonej grupie chorych z wczesnym zaawansowaniem rozważa się zabieg z pozostawieniem macicy i niezmienionego jajnika. Warunkiem jest pełna ocena zaawansowania. Więcej: rak jajnika.

Rzadkie nowotwory ginekologiczne

Część rzadkich rozpoznań, m.in. guzy podścieliskowe jajnika, dotyczy młodych kobiet i bywa przedmiotem takich rozważań. Wymagają one doświadczonego ośrodka i indywidualnej oceny. Więcej: rzadkie nowotwory ginekologiczne.

Osobną sytuacją są zmiany przednowotworowe szyjki macicy (CIN). Ich leczenie z założenia jest oszczędzające — polega na usunięciu fragmentu szyjki i nie wyklucza późniejszej ciąży, choć wpływa na jej prowadzenie. Szczegóły opisujemy przy okazji kolposkopii i cytologii.

Od czego zależy kwalifikacja

Zestaw czynników, które lekarz analizuje łącznie — nie pojedynczo

Typ histologiczny

Dokładne rozpoznanie z badania mikroskopowego. Nowotwory o tej samej lokalizacji różnią się przebiegiem, a część typów z założenia nie kwalifikuje się do postępowania oszczędzającego.

Stopień zaawansowania

Ograniczenie choroby do jednego narządu jest zwykle warunkiem wstępnym. Ocena opiera się na badaniu, obrazowaniu i — w części sytuacji — na wyniku operacji oceniającej zaawansowanie.

Stopień zróżnicowania

Opisywany w wyniku histopatologicznym jako G1–G3. Zmiany lepiej zróżnicowane zachowują się zwykle łagodniej, co bywa jednym z warunków rozważenia leczenia oszczędzającego.

Wiek i rezerwa jajnikowa

Znaczenie ma nie tylko wiek metrykalny, ale też realna szansa na ciążę po zakończeniu leczenia i obserwacji. Ten element warto omówić także z lekarzem zajmującym się leczeniem niepłodności.

Obrazowanie

Ocena zasięgu zmiany w USG przezpochwowym, a w razie potrzeby w rezonansie magnetycznym lub tomografii wykonywanych w pracowni diagnostycznej. Rozbieżność między obrazem a histopatologią zawsze wymaga wyjaśnienia.

Gotowość do obserwacji

Leczenie oszczędzające oznacza kontrole w wyznaczonych odstępach, czasem przez lata, w tym powtarzane badania. Jeśli pacjentka nie ma możliwości ich realizować, bezpieczniejszym wyborem bywa postępowanie standardowe.

Jakie badania są potrzebne przed decyzją

Wynik histopatologiczny

Podstawa całej decyzji. Liczy się nie tylko rozpoznanie, ale i szczegóły opisu. W sytuacjach wątpliwych ośrodek onkologiczny może poprosić o ponowną ocenę preparatów przez patomorfologa doświadczonego w nowotworach ginekologicznych.

Badanie ginekologiczne i USG

Ocena narządu rodnego wraz z USG przezpochwowym, a przy zmianach szyjki także ocena kolposkopowa. To badania, które wykonujemy na miejscu, w trakcie konsultacji lub w terminie umówionym osobno.

Obrazowanie uzupełniające

Rezonans magnetyczny miednicy lub tomografia komputerowa bywają potrzebne do oceny zasięgu choroby. Zleca się je wtedy, gdy wynik ma realnie wpłynąć na decyzję o zakresie leczenia.

Badania laboratoryjne

W zależności od rozpoznania oznacza się markery nowotworowe i parametry ogólne. Same markery nie rozstrzygają o kwalifikacji — interpretuje się je łącznie z obrazem klinicznym.

Ocena płodności

Przed podjęciem decyzji warto wiedzieć, jaki jest punkt wyjścia: rezerwa jajnikowa, regularność cykli, dotychczasowe starania o ciążę. Bywa to podstawa do skierowania na konsultację w ośrodku leczenia niepłodności.

Diagnostyka genetyczna

Przy obciążonym wywiadzie rodzinnym lub określonych rozpoznaniach rozważa się badania genetyczne. Ich wynik może zmienić zarówno plan leczenia, jak i zalecenia dotyczące obserwacji po jego zakończeniu.

Na czym polega konsultacja w ELLEMEDICA

Jesteśmy poradnią: diagnozujemy, wyjaśniamy i kierujemy — leczenie odbywa się w ośrodku onkologicznym

Co robimy

Analizujemy przyniesioną dokumentację, badamy pacjentkę, w razie potrzeby wykonujemy USG przezpochwowe, cytologię lub kierujemy na kolposkopię. Wyjaśniamy, co wynika z posiadanych wyników, jakie opcje bywają w takiej sytuacji rozważane i jakich informacji brakuje do podjęcia decyzji. Wskazujemy ośrodek właściwy dla dalszego postępowania.

Czego nie robimy

W klinice nie są wykonywane operacje onkologiczne, chemioterapia, radioterapia ani leczenie systemowe. Nie prowadzimy też procedur zabezpieczenia płodności. Wszystkie te elementy leczenia realizują ośrodki wyspecjalizowane — dr hab. Szymon Piątek operuje w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, nie w naszej poradni.

Druga opinia

Jeśli masz już zaproponowany plan leczenia, możesz przyjść, by go omówić — bez przerywania terapii i bez zmiany ośrodka. Szczegóły: druga opinia onkologiczna oraz konsultacja ginekologiczno-onkologiczna.

Zakres wyłącznie onkologiczny

Dr hab. Szymon Piątek konsultuje w ELLEMEDICA w zakresie ginekologii onkologicznej i USG piersi. Nie przyjmuje pacjentek w ciąży i nie prowadzi ciąży — opiekę nad ciążą zapewniają pozostali ginekolodzy ELLEMEDICA.

Na wizytę zabierz komplet dokumentacji: wynik histopatologiczny wraz z numerem badania, opisy obrazowania (USG, rezonans, tomografia), karty informacyjne z leczenia szpitalnego, wyniki cytologii i testu HPV oraz listę przyjmowanych leków. Im pełniejsza dokumentacja, tym konkretniejsza rozmowa. Aktualne ceny konsultacji znajdziesz w cenniku.

Zabezpieczenie płodności przed leczeniem

Element do omówienia, realizowany w wyspecjalizowanych ośrodkach

Nawet gdy sam zabieg pozostawia macicę i jajnik, leczenie uzupełniające może wpływać na czynność jajników. Dlatego równolegle z planowaniem leczenia rozważa się metody zabezpieczenia płodności: mrożenie komórek jajowych lub zarodków, a w wybranych sytuacjach mrożenie tkanki jajnikowej. Bywa też rozważane przemieszczenie jajników poza obszar planowanego napromieniania.

Wszystkie te procedury wykonują wyspecjalizowane ośrodki leczenia niepłodności i onkologiczne — ELLEMEDICA ich nie prowadzi. Rolą konsultacji jest wskazanie, czy w Twojej sytuacji warto o nich rozmawiać, i skierowanie w odpowiednie miejsce.

Kolejność działań ma znaczenie: część metod stosuje się przed rozpoczęciem leczenia. Nie oznacza to jednak, że decyzję trzeba podejmować w pośpiechu — o tym, ile czasu można na nią przeznaczyć, decyduje ośrodek prowadzący leczenie, znając charakter choroby. Warto zadać to pytanie wprost, już przy pierwszej rozmowie o planie terapii.

Obserwacja po leczeniu i planowanie ciąży

Kontrole w wyznaczonym rytmie

Po leczeniu oszczędzającym obowiązuje plan wizyt i badań ustalony przez ośrodek prowadzący. Zwykle obejmuje badanie ginekologiczne, USG, a w części rozpoznań także badania dodatkowe lub kontrolne pobrania materiału.

Kiedy można starać się o ciążę

Moment, w którym można zacząć starania, wyznacza ośrodek leczący — zależy od rozpoznania, rodzaju leczenia i wyników kontroli. Ta informacja powinna znaleźć się w zaleceniach; jeśli jej brakuje, warto o nią dopytać.

Gdy ciąża nie przychodzi

Sama możliwość zajścia w ciążę nie oznacza, że nastąpi to samoistnie. Po ustalonym czasie starań zasadna bywa konsultacja w ośrodku zajmującym się leczeniem niepłodności, z uwzględnieniem przebytej choroby.

Prowadzenie ciąży po leczeniu

Ciąża po leczeniu onkologicznym lub po zabiegu na szyjce macicy wymaga uważniejszego nadzoru położniczego. W ELLEMEDICA prowadzeniem ciąży zajmują się inni lekarze — zobacz: prowadzenie ciąży.

Po zakończeniu planów rozrodczych

W części rozpoznań po urodzeniu dziecka rozważa się dokończenie leczenia w zakresie standardowym. To temat, który powinien być omówiony już na etapie kwalifikacji, żeby nie był później zaskoczeniem.

Objawy, których nie należy odkładać

Nieprawidłowe krwawienia, uporczywy ból podbrzusza czy powiększanie się obwodu brzucha w trakcie obserwacji zgłoś lekarzowi, nie czekając na planową kontrolę. Zobacz: nieprawidłowe krwawienia.

Kiedy leczenie oszczędzające nie jest możliwe

Uczciwa rozmowa obejmuje także tę część. Postępowania oszczędzającego nie proponuje się, gdy choroba wykracza poza jeden narząd, gdy typ nowotworu wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu, gdy zmiana obejmuje oba jajniki lub trzon macicy w sposób uniemożliwiający jego zachowanie, a także wtedy, gdy nie ma warunków do rzetelnej obserwacji po leczeniu.

Taka decyzja nie jest odmową pomocy — wynika z tego, że w danej sytuacji leczenie standardowe daje wyraźnie lepszą kontrolę choroby. Nadal warto wtedy rozmawiać o zabezpieczeniu płodności przed rozpoczęciem terapii oraz o innych drogach rodzicielstwa; są to tematy, które lekarz powinien poruszyć, a Ty masz prawo o nie zapytać.

Jeśli usłyszałaś, że leczenie oszczędzające nie wchodzi w grę, a chcesz zrozumieć powody lub poznać niezależną ocenę, taka rozmowa mieści się w zakresie drugiej opinii onkologicznej.

Kto prowadzi konsultacje

Dr hab. n. med. Szymon Piątek — ginekolog onkolog

Dr hab. n. med. Szymon Piątek jest specjalistą ginekologii onkologicznej oraz specjalistą położnictwa i ginekologii. Pracuje w Klinice Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, jest też konsultantem w zakresie ginekologii onkologicznej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Płocku. Jako operator zajmuje się nowotworami jajnika, endometrium, szyjki macicy i sromu, a także rzadkimi nowotworami ginekologicznymi.

Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 2024 roku za cykl publikacji „Wyniki leczenia onkologicznego oraz reprodukcyjnego u chorych ze złośliwymi nowotworami ginekologicznymi poddanymi leczeniu oszczędzającemu płodność” — tematyka tej strony pokrywa się więc z obszarem jego pracy naukowej.

Dr hab. Piątek nie przyjmuje pacjentek w ciąży i nie prowadzi ciąży — opiekę nad ciążą zapewniają pozostałych ginekologów ELLEMEDICA. Sam zakres wizyty obejmuje diagnostykę, omówienie dokumentacji, drugą opinię i wskazanie dalszej ścieżki — leczenie operacyjne i systemowe odbywa się w ośrodku onkologicznym.

→ Zobacz profil dr. hab. Szymona Piątka

Najczęstsze pytania pacjentek

Czy po leczeniu oszczędzającym można zajść w ciążę?

U części pacjentek tak — na tym polega sens takiego postępowania. Nie jest to jednak gwarancja: na płodność wpływa rodzaj leczenia, jego zakres, wiek i stan jajników. O tym, kiedy można zacząć starania, decyduje ośrodek prowadzący leczenie.

Czy leczenie oszczędzające jest mniej skuteczne onkologicznie?

Proponuje się je tylko w sytuacjach, w których standardy uznają takie ryzyko za akceptowalne, i zawsze razem z planem ścisłej obserwacji. Jeśli ocena wskazuje, że węższy zakres leczenia byłby mniej bezpieczny, zaleca się postępowanie standardowe. Powody takiej decyzji lekarz powinien wyjaśnić.

Kto kwalifikuje do leczenia oszczędzającego?

Kwalifikację przeprowadza ośrodek onkologiczny, zwykle po omówieniu przypadku w zespole wielodyscyplinarnym. Konsultacja ambulatoryjna służy przygotowaniu dokumentacji, wyjaśnieniu opcji i wskazaniu właściwego ośrodka — nie zastępuje tej decyzji.

Jakie dokumenty zabrać na konsultację?

Wynik histopatologiczny z numerem badania, opisy USG, rezonansu lub tomografii, karty informacyjne z leczenia szpitalnego, wyniki cytologii i testu HPV, wyniki badań laboratoryjnych oraz listę przyjmowanych leków. Warto zabrać także starsze wyniki — pozwalają ocenić dynamikę zmian.

Czy mogę przyjść, jeśli leczę się w innym ośrodku?

Tak. Druga opinia jest pełnoprawnym powodem wizyty i nie wymaga przerywania leczenia ani zmiany ośrodka. Lekarz analizuje dokumentację, omawia zaproponowany plan i ewentualne alternatywy, a Ty decydujesz, co zrobisz z tą informacją.

Ile czeka się na konsultację?

Terminy podaje rejestracja — dr hab. Piątek łączy pracę w ELLEMEDICA z pracą w Narodowym Instytucie Onkologii, dlatego przyjmuje w wyznaczone dni. Przy rejestracji powiedz, że chodzi o sprawę onkologiczną i o leczenie oszczędzające płodność; postaramy się zaproponować możliwie szybki termin: +48 602 862 852.

Czy klinika wykonuje takie operacje?

Nie. ELLEMEDICA jest poradnią — prowadzimy diagnostykę, konsultacje i drugie opinie. Operacje onkologiczne, chemioterapia i radioterapia odbywają się w ośrodkach onkologicznych; dr hab. Szymon Piątek operuje w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie.

Czy warto mrozić komórki jajowe przed leczeniem?

To zależy od rozpoznania, planowanego leczenia i czasu, jakim dysponujesz. Sam zabieg wykonują wyspecjalizowane ośrodki leczenia niepłodności — klinika ich nie prowadzi. Na konsultacji można natomiast ustalić, czy w Twojej sytuacji jest to temat do rozważenia i gdzie się zgłosić.

Umów konsultację ginekologiczno-onkologiczną

Czekamy na Twój telefon — pn–pt 8:00–20:00, sob 8:00–14:00

Sprawdź też, jak przebiega konsultacja onkologiczna, lub napisz przez formularz kontaktowy

Oferta

Jaki zakres usług świadczymy

Problem

W czym możemy pomóc?